imprográfika

Το παρακάτω κείμενο αφορά τα σχέδια που συνοδεύουν την ποιητική συλλογή της Θάλεια Τ. με τίτλο: «Ημερολόγιο του χρόνου που του πήρανε τις μέρες και τα λόγια που οι φίλες είπανε να τα πάρουμε πίσω».

Συγκεκριμένα αφορά την ποιητική των σχεδίων της.

Θα ονομάσουμε αυτή τη μικρή ερμηνευτική ανάλυση, «το αίνιγμα των διασταυρούμενων διαγραμμίσεων».  Σκοπός αυτής της ανάλυσης είναι να κάνει μια μικρή εισαγωγή γύρω από το «πως διαβάζουμε ένα σχέδιο».  

Ήδη από το εξώφυλλο παρατηρούμε τα σώματα από τις φιγούρες να «γεμίζουν» από ένα πλήθος γραμμών, παράλληλων μεταξύ τους μα και, με κάποιο τρόπο, διασταυρούμενων. Κάπου έχουν αυστηρή επανάληψη αλλού αυτή είναι πιο ελεύθερη.  

Θα ονομάσουμε το γέμισμα αυτό «διασταυρούμενη διαγράμμιση» και θα προσπαθήσουμε να ανα/λύσουμε το αίνιγμα αυτών των σχεδιαστικών γραμμών. 

Γραμμών, που όπως είπε η Θάλεια, είναι «αυθόρμητες», είναι κάτι σαν «γραμμές αυτοσυντήρησης» και είναι αυτές στις οποίες «τηλεφωνεί», αυτές «καλεί» για να ηρεμήσει. 

Ανήκουν στα αυθόρμητα σχεδιάκια-μικρογραφήματα που κάνουμε όταν ξεχνιόμαστε. Για παράδειγμα μιλώντας στο τηλέφωνο, στο σχολικό τετράδιο, το γραφείο κτλ. Είναι γνωστά και ως ντουντλς. 

Οι διασταυρούμενες διαγραμμίσεις φτιάχνουν ένα μοτίβο, ένα πάτερν, στα ελληνικά ένα στερεότυπο, δηλαδή ένα γραφιστικό στοιχείο που επαναλαμβάνεται. 

Το μοτίβο αυτό εμφανίζεται σε όλα τα σχέδια της συλλογής συνήθως σαν μια παρασιτική παρουσία το αίνιγμα της οποίας θα προσπαθήσουμε να εξιχνιάσουμε. 

Πολλές φορές οι αναλύσεις των εικαστικών έργων είναι μια εργασία ντέντεκτιβ. 

Θα σας παρότρυνα όσο μιλάμε να ξεφυλλίζουμε το βιβλίο, αυτή τη φορά διαβάζοντας τις εικόνες.  

 

Έτσι στην πρώτη εικόνα του τεύχους παρατηρούμε πως η διασταυρούμενη διαγράμμιση βρίσκεται στο βραχιόλι του χεριού που φιμώνει το στόμα «του χρόνου που του πήρανε τις ημέρες και τα λόγια». 

Κατόπιν την βλέπουμε στο στύλο μιας ελικοειδούς σκάλας να μετρά τα «βήματα» από τις ημερολογιακές ημέρες.

Το μήνα Γενάρη, είναι το γέμισμα, το φόντο που σκιαγραφεί στην τομή τα περίγραμμα των πολυκατοικιών του εγκλεισμού της καραντίνας.  

Από τη διασταυρούμενη διαγράμμιση έχει γίνει η θάλασσα, το φόντο στο φινιστρίνι, το μήνα  Φλεβάρη. Όταν οι εργαλειοθήκες των [επιθυμιών] θέλουν καθάρισμα.

Το Μάρτιο η διασταυρούμενη διαγράμμιση, δεν εμφανίζεται. Ή, πιο σωστά, είναι τόσο πυκνή που έχει γίνει μαύρο γέμισμα. Ίσως μαύρισε για να τονίσει τις άκρες από τα δάχτυλα, “που μια μέρα ένα αντίο θα καρφώσει”. Ωστόσο, αν η ανάλυση μας θα ήθελε να είναι πιο σωστή θα έπρεπε να συμπληρώσουμε πως η διασταυρούμενη διαγράμμιση το Μάρτιο έπαθε σύγχυση. Εκτός από πυκνή μαύρη έγινε και έντονη πουά. Ίσως για να μιλήσει για τη θάλασσα. Επειδή «θα έρθει η θάλασσα να μπει μέσα σου, ως τότε δεν πειράζει». Μπορεί πάλι οι κουκίδες να είναι τα αστέρια, «που θα ήθελα [..]κάποιο να έχει κάτσει να μου εξηγήσει».

Τον Απρίλιο, η διασταυρούμενη διαγράμμιση μετακομίζει. Τα πόδια μπαίνουν στην πλάτη γιατί, όπως μας λέει: «θα τα κάνουμε μπάχαλο».

Το Μάιο η διασταυρούμενη διαγράμμιση μπαίνει σαν «βόμβα στο στομάχι», στην κοιλιακή κοιλότητα της Καίτης, της σκυλίτσας, που τελικά δεν τα καταφέρνει.

Τον Ιούνιο, η διασταυρούμενη διαγράμμιση ακολουθεί, με τη μορφή μπαλίτσας-στομαχικής καούρας, τα πρώτα μπάνια.

Το Ιούλιο, πολλές πρισματοειδείς κηλίδες διασταυρούμενων διαγραμμίσεων γεμίζουν τη σπάνια πέτρα ενός μετεωρίτη. Κι έπεσε ο μετεωρίτης πάνω «στο καβούκι μας», μέσα στους κυματισμούς από θαλασσιά ακουαρέλα.

Τον Αύγουστο, όσο και αν έψαξα, δεν βρήκα ίχνος διασταυρούμενης διαγράμμισης.

Γύρισαν οι διασταυρούμενες διαγραμμίσεις το Σεπτέμβριο και απλώθηκαν σαν τατουάζ σε όλο το δέρμα «περιμένοντας περίπου μένοντας θα φύγω».

Τον Οχτώβρη, μπήκαν οι διασταυρούμενες διαγραμμίσεις για τα καλά μέσα. Κατέλαβαν ολόκληρες τις φιγούρες. Ίσως επειδή, όπως λένε οι στίχοι «τώρα θα κοιμηθεί και θα ξυπνήσει μεγάλο, τόσο μεγάλο».

Το Νοέμβριο, οι διασταυρούμενες διαγραμμίσεις στρογγυλοκάθονται στην  καρέκλα του γραφείου, μπαίνουν στην κούπα του καφέ και πιάνουν το ποντίκι του υπολογιστή για να βουτήξουν το Δεκέμβριο στη θάλασσας. Να βουτήξουν και, πιο σωστά, να αφήσουν τα καλύμματα «των ρούχων» και τις λεπτές ισορροπίες ώστε «να σκάσει το μπαλόνι μας και να τα πάρει όλα ο διάολος» .

Στις δυο τελευταίες εικόνες το μοτίβο από τις διασταυρούμενες διαγραμμίσεις γίνεται αιωρούμενη σφαίρα, πλανήτης, κουβάρι, ή ίσως πεδίο αναρίθμητων διαδρομών, διακλαδώσεων και πιθανοτήτων. Μπροστά του βρίσκεται μια φιγούρα με την ανάποδη σκιά της, και τα δυο σε σχήμα γέφυρας. Το ζευγάρι από αυτές τις φιγούρες, θα λέγαμε πως, είναι το Γιν Γιαν της Θάλεια, το δικό της σύμβολο.

Τέλος, η μορφή από το μοτίβο με τις διασταυρούμενες διαγραμμίσεις γεμίζει τις διασταυρώσεις των μαλλιών μιας πλεξούδας. Ίσως εδώ έχουμε αυτό που λένε «η μορφή ταυτίζεται με το περιεχόμενο». 

Όταν πρωτοξεφύλλισα το βιβλίο της Θάλεια, δεν είχα προσέξει τόσα στα σχέδιά της. Σκεφτόμουν γενικά (όμορφα, πολύ ευαίσθητα, κάπως συμβολικά, περιγραφικά). Ωστόσο αυτή η πιο προσεκτική παρατήρηση έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες και απορίες. Άραγε σχεδίαζε και έγγραφε παράλληλα; Έφτιαξε τα σχέδια μετά; Ή, μήπως οι εικόνες φτιάχτηκαν πριν τις λέξεις, και τελικά είναι τα σχέδια που πυροδότησαν τους στίχους;

Το μόνο βέβαιο είναι πως εδώ ο ποιητικός ρόλος της εικονογράφησης δεν είναι συνοδευτικός, συμπληρωματικός ή διακοσμητικός. Και αναρωτιέμαι, τι μπορεί να συμβεί αν υπάρξει μεγαλύτερη εμπλοκή ανάμεσα στις δυο σελίδες, της γραφής και της εικονογράφησης. Τι μπορεί να συμβεί αν σπάσει [και] αυτό το δίπολο. 

Για να κλείσω με τις διασταυρούμενες διαγραμμίσεις, που ήταν και το αντικείμενο αυτής της μικρής ανάλυσης. Παρατηρώντας πιο προσεκτικά την τόσο όμορφη εικονογράφηση: 

Υπάρχει πάντα κάτι στη διασταυρούμενη διαγράμμιση. Αυτή Βρίσκεται πάντα πλαισιωμένη. Την παρατηρούμε πάντα εγγεγραμμένη. Εντός περιγραμμάτων, εντός κλειστών συνοριακών γραμμών. Αυτή ωστόσο έχει μέσα της κάτι το άτακτο, το μη ακριβώς επαναλαμβανόμενο. Η άτακτη διασταυρούμενη διαγράμμιση αναρωτιέται, ίσως και να κρυφοπειραματίζεται τη γραφιστική ζωή χωρίς οριογραμμές, με ξεθώριασμα, αλλαγές κλίμακας, μέσων, διαφάνειας αλλά και πιο σοβαρών μορφοποιητικών παραμορφώσεων ταυτότητας, εντάσεων και άλλων «υπαρξιακών» χαρακτηριστικών.

Για την απελευθέρωση της διασταυρούμενης διαγράμμισης. Θάλεια εύχομαι καλά γραφοσχεδιασματα!

Η Θάλεια Τ. είναι αρχιτεκτόνισσα με ειδικότητα στον πολεοδομικό σχεδιασμό, είναι υποψήφια διδακτόρισσα, μουσικός, εικονογράφισσα και, φυσικά ποιήτρια. Μπορείτε να την ακουλουθήσετε και να αναζητήσετε το βιβλίο της στο @thaleiatrakake