Χαρτί από Πέτρα

.

Παρατηρώντας

Φαντάζομαι θα σας έχει τύχει να κοιτάτε τις ρωγμές, τις πτυχώσεις και τα περιγράμματα των βράχων, άλλες φορές φευγαλέα, άλλες φορές με τις ώρες.

Ρωγμή, «η επιμήκης σχισμή, με λίγο ή πολύ βάθος, σε μια στερεή επιφάνεια. Η διάσπαση, διακοπή μιας συνέχειας, μιας ενότητας», αναφέρει χαρακτηριστικά το λεξικό.

Γραμμή, «συνεχές επίμηκες ίχνος, το πραγματικό ή ιδεατό ίχνος που, ως όριο, διαχωρίζει δύο εκτάσεις».

Η γραμμή του σχεδίου, ένα όριο που διαιρεί και χωρίζει μια επιφάνεια.

Οι γραμμές από τις ρωγμές, γραμμές ενός σχεδίου.

.

.

Τα Σχέδια των Ρωγμών

Οι σχισμές, οι πτυχώσεις, και τα περιγράμματα των βράχων, «γραμμές» από σχέδια χωρίς τέλος πάνω σε μια «τσαλακωμένη» επιφάνεια.

Πρόκειται για την επιφάνεια ενός διαφορετικού χαρτιού, χαρτί από πέτρα.

Η πέτρα από την αρχαιότητα ήταν επιφάνεια γραφής.

Το πέτρινο χαρτί, στις μέρες μας, θεωρείται ως ένα βιο-πλαστικό χαρτί, ένα ορυκτό χαρτί (σκόνη πέτρας) πιο ανθεκτικό στο σχίσιμο, αδιάβροχο και πολύ πιο μαλακό χαρτί από το χαρτί των δέντρων.

.

.

Το Τοπίο των Ρωγμών

Το τοπίο εδώ, ένα «Χαρτί από πέτρα» σε μεγάλη επιφάνεια.

Το κύμα σταδιακά, με το πέρασμα του χρόνου, αποκάλυψε τη γεωλογική σύσταση, τη φορά των νευρώσεών του και την υφή των συστατικών αυτού του «χαρτιού».

Η θάλασσα επεξεργάστηκε επιμελώς και αδιάκοπα αυτό το χαρτί.

Με την τριβή, το άγγιγμα των κυμάτων της,

το χάραξε και το έσκαψε σε κοιλότητες, εσοχές και βαθμίδες, αποκαλύπτοντας πως

οι στρώσεις αυτού του χαρτιού αναπτύσσονται

όχι μόνο οριζόντια αλλά και κάθετα φτιάχνοντας

αλλού το φλοιό ενός γιγαντιαίου πέτρινου κορμού

κι αλλού ένα παράξενο τρισδιάστατο πλέγμα.

.

Διαβάστε περισσότερα

.

Οι Ονειροπολήσεις των Ρωγμών

Στις ονειροπολήσεις των γραμμών, των πτυχώσεων και των περιγραμμάτων το βλέμμα μπορεί να χαθεί στο χρόνο και στις κλίμακες.

Από τη μια να κοιτά τα σχέδια και γλυπτά από κοντά, και από την άλλη,

να παρατηρεί την περιοχή από μακριά,

και να ξεχνιέται σε συλλογισμούς και υποθέσεις γύρω από γεωλογικές κοσμογονικές ιστορίες.

.

.

Πέρα από την Ανθρωπόκαινο Εποχή

Αυτές εδώ οι γεωλογικές ιστορίες, με μια ουμανιστική ματιά θα λέγαμε πως είναι ανέγγιχτες, ατόφιες, από έναν άλλο χρόνο. Με μια όμως μεταουμανιστική ή/και οικολογική ματιά οι γεωλογικές αυτές ιστορίες και τα έργα τους μας έχουν εμπλέξει σε μια εμπειρία όμοια με αυτή του έργου τέχνης.

Το τοπίο εδώ δεν είναι Ανθρωπόκενο, δηλαδή δεν υπάρχει σε αυτό κάποια παρέμβαση και διαπλοκή του «πολιτισμού» μας.

Η γεωλογία ως αποικιοκρατική κατηγορία πράξης και κατοχής απουσιάζει[1].

Και, επειδή απουσιάζει η βάρβαρη ανθρωπογενή γραφή αυτό το χαρτί μας επιτρέπεται να σκεφτούμε και να νιώσουμε τη γη πέρα από τις ιδιοκτησίες και τα ανθρώπινα.

Μας υποχρεώνει σε μια «ανάγνωση» από τα κοινά, τα μη ανθρώπινα και, κυρίως, τα μη διαχωρισμένα.

Εκεί που τα σώματα σμιλεύονται στην εμπλοκή τους και θαυμάζουν.

Στην εμπλοκή της συνάντησης με τα έργα αυτής της γεωλογίας, δεν είμαστε πια τα ίδια.

.

.

Απρόσμενες Διακλαδώσεις

Το βλέμμα ακολουθεί τις χαράξεις, γραμμές των ρωγμών.

Χάνεται στις ρωγμογραμμές και στις ατελείωτες ριζωματικές διακλαδώσεις τους, τις διακοπές και τις μετατοπίσεις τους.

Στις ροές των ρωγμών και των πτυχώσεων μπορούν να συμβούν αναπάντεχες συναντήσεις.

Φιγούρες από τις πρωτόγονες ζωγραφιές των ανθρώπων των σπηλαίων, από εκείνες τις προστατευμένες κοιλότητες που σήμαναν το ξεκίνημα της κατοίκησης, τη συνείδησης αλλά και το ξεκίνημα της τέχνης ή αλλιώς, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Bataille στο «The Birth of Art: The Lascaux Paintings»[2], το ξεκίνημα του παιχνιδιού, ως αντίδραση στα πρώτα ίχνη του κόσμου των εργαλείων.

.

.

Καλλιτεχνικές Συναντήσεις

Κι έτσι το βλέμμα πλανιόταν και η φαντασία μπορούσε να απολαύσει αναρίθμητες συνθέσεις και πίνακες γεωμετρικής αφαίρεσης, φορμαλιστικά επαναλαμβανόμενα μοτίβα βγαλμένα από τους πίνακες του Πάμπλο Παλαθουέλο, αποδομημένες κυβιστικές γραμμές, αποσπάσματα από πίνακες του Μπράκ, ή της Fahrelnissa Zeid, κομμάτια μαρμάρου από το ατελιέ του Brancusi, όλα φτιαγμένα από τη θάλασσα, σμιλευμένα από τα κυματάκια της.

.

.

Η Θάλασσα μια Γλύπτρια

Όπως στις αρχαίες/παραδοσιακές τεχνικές εξόρυξης πέτρας, έτσι και η θάλασσα πρώτα εντοπίζει ευαίσθητα σημεία και τις οπές των βράχων, τα ρηγματώνει, και σταδιακά τα διανοίγει. Ή, απλά, χρησιμοποιώντας την πιο ήπια, σχεδόν αόρατη, αφάνταστα επίμονη τεχνική της τριβής, τα σμιλεύει.

Με τα υδάτινα καλέμια της εργάζεται αδιάκοπα για το «άνοιγμα της φόρμας».

Έτσι σκάβοντας έφτιαξε αυτή την απρόσμενη κοιλότητα οργανώνοντάς τη γλυπτική αυτή επιφάνεια σε «φέτες», «πλάκες», και θραυσματάκια.

Το άγγιγμα της θάλασσας είναι απαλό για εμάς που είμαστε, με μια έννοια, από το ίδιο υλικό.

Για τους βράχους όμως και τις πέτρες, τα «συμπαγή και σκληρά ορυκτά», τα συνεχή αγγίγματα της θάλασσας γίνονται γυαλόχαρτο σχεδόν μηδενικής σκληρότητας.

Τα Ατελείωτα υδάτινα χάδια και οι νεροτριβές, με τις επανειλημμένες παλινδρομικές κινήσεις και μικροτριβές εκατοντάδων χιλιάδων χρόνων μεταμορφώνουν μαζί με το βραχώδη φλοιό τα συναισθήματα και το φαντασιακό μας.

.

.

Το Τοπίο ως Έργο Τέχνης

Πριν από λίγο καιρό το μαγνητικό πεδίο μιας βραχώδης κοιλότητας, με συγκίνησεσυγκλόνισε.

Λίγη σημασία έχει που βρίσκεται αυτό το πεδίο, καθώς θα μπορούσε να βρίσκεται οπουδήποτε.

Κατάφερε πάντως να μαγέψει θέτοντας διάφορα ερωτήματα: Είναι αυτό το τοπίο ένα έργο τέχνης; ή είναι προϊόν της ερμηνευτικής φαντασίας; Είμαστε ανοικτοί/ές στην ερμηνεία τους ή μήπως είναι το ίδιο το έργο που μας ανοίγει; Αν είμαστε εμείς (ένα υποκείμενο) και αυτό (ένα αντικείμενο) γιατί στην περιπλάνηση του η ταυτότητά μας σχεδόν χάνεται;

Γιατί μετά από τη συνάντησή μας με αυτό τίποτα δεν είναι πια το ίδιο; Καθώς αυτό δεν είναι πια ένα αδιάφορο αντικείμενο, κι εμείς δεν είμαστε αμέριμνοι θεατές.

.

.

«Tο έργο τέχνης μας μιλάει». Είναι ένα δυναμικό γεγονός, επειδή χρειάζεται χρόνο για να ολοκληρωθεί- υπάρχει μια χρονολογική σειρά αντίληψης, ανάπτυξης και ολοκλήρωσης. Είναι «μια αντιληπτή σχέση μεταξύ πράττειν και υποκειμένου», σύμφωνα με τον Dewey (2005, 48). Aυτή η συγχώνευση της παράδοσης και της ελεγχόμενης δράσης δημιουργεί την εμπειρία.»[3]

.