.
.
.
Για το βιβλιο της Εφής Κ.
.
Στο Downcast Eyes: The Denigration of Vision in Twentieth-Century French Thought [Κατεβασμένα/Καταβεβλημένα μάτια: Η υποβάθμιση της όρασης στη γαλλική σκέψη του εικοστού αιώνα], ο Μάρτιν Τζέϊ συγγράφει ένα από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά δοκίμια που αμφισβητούν την επί μακρόν θεωρούμενη «ευγενέστερη των αισθήσεων»: την όραση.
.
Ο Τζέϊ, μέσα από το έργο σημαντικών Γάλλων στοχαστών του 20ού αιώνα — όπως οι Bergson και Bataille, οι υπερρεαλιστές, ο Sartre και ο Merleau-Ponty, ο Lacan και ο Foucault, οι Debord, Althusser, Barthes, Metz, Derrida, Levinas και Lyotard, καθώς και η Irigaray — χωρίς να παραλείπει σημαντικές αναφορές από τον Πλάτωνα ως τον Descartes και τον γαλλικό Διαφωτισμό, αμφισβητεί την υποτιθέμενη ανώτερη ικανότητα της όρασης να παρέχει πρόσβαση στον κόσμο.
.
Βασιζόμενος στα έργα τους, επικρίνει την όραση αναδεικνύοντας τη συνενοχή της στην πολιτική και κοινωνική καταπίεση, μέσω της προώθησης του θεάματος και της επιτήρησης.
.
Σήμερα, που το «πανόπτικον» των ρεαλιστικών εικόνων έχει φτάσει στο σημείο να μεταδίδει ζωντανά και καθημερινά δολοφονίες, οι στόχοι ακριβείας — κληρονομιά και εξέλιξη της αναγεννησιακής «προοπτικής του πουλιού» (bird’s eye view) και του ελέγχου «εκ των άνω» — δεν αποτελούν ίσως μια αθώα αισθητική.
.
Ο καθημερινός μας λόγος είναι τόσο οπτικοκεντρικά διαμορφωμένος, και το βλέμμα μας τόσο εξοικειωμένο με τις εικόνες ελέγχου, που δεν συνειδητοποιούμε τη δική μας συμμετοχή σε αυτή την αισθητική.
.
Η Έφη, με το βιβλίο της Ντεσιμπέλ, πραγματοποιεί με τον τρόπο της μια κριτική στην οπτικοκεντρική κουλτούρα και προτείνει μια αισθητική προσέγγιση «εκ των έσω» — και μάλιστα «στο άκουσμα». Κατά κάποιο τρόπο, «μας κλείνει τα μάτια» και κάνει τους πρωταγωνιστές να «στήσουν αυτί» στον ήχο του βόμβου.
.
Ο ήχος — άυλος, μα αισθητός μέσα από την ύλη και τους αισθητήρες του σώματος — κινητοποιεί και αποπροσανατολίζει.
Άλλοτε οι πρωταγωνιστές «χάνουν τον ύπνο τους», βρίσκονται δηλαδή σε επαγρύπνηση, σε διαρκές παραξένεμα, στο ανοίκειο, στην απεδαφοποίηση· άλλοτε πάλι, στην αγωνία, «βυθίζονται στον ύπνο», χάνουν δηλαδή την όραση και τον έλεγχο, και αφήνονται στον ασυνείδητο εαυτό τους.
Η Έφη ενεργοποιεί τις αισθήσεις μας με πρωταγωνίστρια την ακοή.
Τι συμβαίνει όταν η όραση περιορίζεται; Πώς βιώνεται το συλλογικό άκουσμα;
Η κοινή ακουστική εμπειρία — και έπειτα η αναμονή του ακούσματος.
Περιμένοντας, υποβαθμίζοντας σταδιακά την όραση, μας αποκαλύπτει απρόσμενα ανοίγματα.
.
Μερικά ακούσματα από το βιβλίο συλλέχθηκαν για να μοιραστούμε κάτι από το άκουσμά του.
.
Ο ήχος είναι μεταλλικός
Συντονισμός ηχητικών κυμάτων
Όχληση
Θόρυβο
Με Κρότο
Διαρκής βόμβος
Ήχος οξύς
Άκουσε
Ακρόαση
Συντονισμού
Βάζω μουσική
Τότε ακούστηκε ο πρώτος ήχος
Κουδουνιστός
Σαν βόμβος
Φωνή Κυρίου
Ο ήχος αγρίευε
Ούρλιαξε
Ομάδες κρούσης
Πριόνι ακουγόταν
Τότε ακούστηκε ο πρώτος ήχος
Ο βόμβος δυνάμωσε
Μέσα στο θόρυβο
Οι ήχοι ξεχύθηκαν με φόρα
Ομιλίες ανακατεύτηκαν με το βόμβο
Τότε ακούστηκε ο πρώτος ήχος
Έμοιαζε με σεισμό
Ο δομόφερτος ήχος άλλαξε συχνότητα
Τότε ακούστηκε ο πρώτος ήχος
Έμοιαζε σαν μουσική
Κάλπασε με τον ήχο
Μυστηριωδών ήχων
Ακούει τις ειδήσεις
Τότε ξεκίνησε και πάλι ο ήχος, υπόκωφος
Ήχος που μιμούνταν το κελάηδημα του πουλιού
Ανακατεμένο με ήχους και πόνο
Τότε ήρθε ο ήχος
Για αυτό μιλούσαν λοιπόν
Φρενήρη καλπασμό
Ο ήχος έγινε ένα με τα όνειρά του
Το βουητό του αέρα
Το ποδοβολητό
Άκουσε Ένα γνώριμο ήχο
Ο ήχος διαλύθηκε
Ήρθε και ο πρώτος ήχος που έγινε πολύ γρήγορα βόμβος
Έξω σιωπή
Ο μεγάλος ήχος τον κατάπιε
Ακούει τη φωνή του
Φωνάζουν «βοήθεια»
Το μυστήριο των θορύβων
Έκρωξε και πάλι
Γυναικείο βογκητό
Ηχητικά σε ανάσες
Τέτοια σιωπή
Τότε ακούστηκε ο ήχος
Συνοικία των ήχων
Ο ήχος, ήταν πιο δυνατός
Δεν άκουσαν τον ήχο, τον ένιωσαν
Ήχοι μετεωρίζονται
Συνεχόμενο βόμβο
Ενώ περίμενε τον ήχο
Όταν ξεκίνησε ο ήχος
Ακούστηκε σαν βρυχηθμός ενός τεράστιου ζώου
Ο ήχος βγαίνει από τους αναστεναγμούς μας
Τότε ξεκίνησε ο ήχος
Να αφουγκραστεί τους ήχους
Τότε ο ήχος σφύριξε
Μα θα ακουστεί το σάλπισμα
Τότε ξεκίνησε ο ήχος και το μωρό έκλαψε
Τότε ακούστηκε ο ήχος
Τότε ο ήχος έγινε δυνατότερος
Άκουγαν τους κλαυθμούς
ακούστηκε ο ήχος
χτύπησε το κουδούνι
ξεκίνησε ο πρώτος ήχος
Δεν άκουσε τίποτα
.
Εμείς πάλι Έφη, ακούσαμε πολλά
.
.
Ντεσιμπέλ
Παρτιτούρα χαοτική σε 10 νύχτες
Έφη Κ.
Leave a Reply